Khi nguồn cung Heli từ Qatar bị gián đoạn và các tuyến vận tải huyết mạch qua eo biển Hormuz bị phong tỏa, những gã khổng lồ chip bán dẫn như TSMC, Samsung hay Nvidia đang phải đối mặt với bài toán dự trữ đầy rủi ro.
Heli vốn được biết đến rộng rãi trong đời sống hàng ngày và trong dây chuyền sản xuất chip. Loại khí này là vật liệu gần như không thể thay thế ở nhiều công đoạn sản xuất chip tiên tiến, đặc biệt ở các quy trình làm mát wafer và kiểm soát môi trường siêu sạch.
Với đặc tính hóa học trơ và khả năng làm mát cực hạn, Heli đóng vai trò bảo vệ các tấm silicon mỏng manh khỏi nhiệt độ cao và tạp chất trong quy trình khắc mạch siêu nhỏ.
Thiếu đi sự hỗ trợ của khí Heli, dây chuyền sản xuất chip AI – động lực tăng trưởng chính của kinh tế toàn cầu hiện nay – sẽ đứng trước nguy cơ đình trệ nghiêm trọng.
Khủng hoảng hiện tại bắt nguồn từ sự đứt gãy kép: Sản lượng tại Qatar bị cắt giảm và hệ thống hậu cần quốc tế bị tê liệt. Ước tính khoảng một phần ba nguồn cung Heli toàn cầu đã bị gián đoạn sau những biến động tại khu vực Trung Đông.
Chuyên gia ngành khí đốt Phil Kornbluth ví von tình trạng này như một “cơn sóng thần” đang âm thầm tiến vào bờ: “Dù các nhà sản xuất chip vẫn đang duy trì hoạt động nhờ lượng dự trữ sẵn có, nhưng tác động thực sự sẽ sớm lộ diện khi hàng trăm container chuyên dụng vẫn đang mắc kẹt trên các tuyến đường thủy bị phong tỏa”.
Thách thức lớn nhất đối với việc giải cứu nguồn cung nằm ở đặc tính kỹ thuật khắt khe của Heli hóa lỏng. Việc vận chuyển loại khí này đòi hỏi điều kiện nhiệt độ gần độ không tuyệt đối và các thùng chứa nitơ lỏng cách nhiệt phức tạp.
Đặc biệt, do thời gian lưu trữ an toàn rất ngắn – thường không quá 1,5 tháng – việc tích trữ quy mô lớn trong thời gian dài là điều gần như bất khả thi.
Điều này đẩy các hãng công nghệ vào một cuộc đua khốc liệt về giá để giành giật nguồn cung ít ỏi còn lại, từ đó gây sức ép dây chuyền lên các lĩnh vực thiết yếu khác như chẩn đoán hình ảnh y tế (máy MRI) và nghiên cứu khoa học chuyên sâu.
Trước tình hình này, các doanh nghiệp đầu ngành như TSMC, Samsung và SK Hynix đang nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung từ Hoa Kỳ và các khu vực thay thế.
Tuy nhiên, giới phân tích nhận định việc tái cấu trúc toàn bộ hệ thống hậu cần và đảm bảo các container chuyên dụng không thể diễn ra trong một sớm một chiều.
Dù nguy cơ thiếu hụt đã hiện hữu, giới phân tích cho rằng các hãng chip lớn vẫn còn đủ tồn kho cho vài tuần đến vài tháng. Rủi ro thực sự nằm ở việc xung đột kéo dài quá chu kỳ tái nạp container heli chuyên dụng.
Nếu các nút thắt địa chính trị không sớm được tháo gỡ, ngành công nghiệp bán dẫn có thể phải đối mặt với một giai đoạn khan hiếm vật liệu nghiêm trọng, trực tiếp làm chậm tốc độ phát triển của trí tuệ nhân tạo toàn cầu.
Nguồn: https://dantri.com.vn/cong-nghe/noi-lo-vo-hinh-lan-rong-nganh-chip-toan-cau-20260330091454175.htm
